Từ một nghiên cứu sinh tại Hoa Kỳ đến vai trò giảng viên và người dẫn dắt thế hệ trẻ, PGS. TS. Trương Thanh Tú – Giám đốc học thuật Keiser University, Vietnam (KUV) nhìn nhận giáo dục không chỉ là quá trình tiếp nhận tri thức, mà là hành trình hình thành tư duy độc lập và năng lực giải quyết vấn đề. Và thầy Tú đang cùng đội ngũ Keiser University, Vietnam kiên định theo đuổi một mục tiêu: đào tạo những “Navigator” – những sinh viên tự tin, chủ động và sẵn sàng tạo ra giá trị trong một thế giới không ngừng biến đổi.
Đâu là bước ngoặt quan trọng trong hành trình của thầy – từ một sinh viên trở thành một nhà khoa học – đã định hình cách thầy nhìn nhận về giáo dục ngày hôm nay?
Một trong những bước ngoặt quan trọng nhất trong hành trình của tôi là giai đoạn chuyển từ một giảng viên trẻ tại Trường Đại học Khoa học Tự nhiên, ĐHQGHN sang làm NCS Tiến sĩ tại ĐH Illinois tại Urbana–Champaign vào năm 2004. Chính trong môi trường đó, tôi nhận ra rằng giáo dục không chỉ đơn thuần là tiếp nhận tri thức sẵn có, mà còn là một quá trình nghiêm túc và khắt khe nhằm tạo ra tri thức mới.
Việc được chứng kiến những nghiên cứu tiên tiến trong lĩnh vực vật liệu và công nghệ nano – đặc biệt là khả năng ứng dụng trực tiếp của chúng trong năng lượng tái tạo – đã thay đổi sâu sắc cách tôi nhìn nhận về giáo dục.
Từ trải nghiệm đó, tôi dần xem giáo dục như một “bộ công cụ” linh hoạt và không ngừng phát triển, giúp con người giải quyết những thách thức mang tính toàn cầu.
Thầy đã hoàn thành chương trình Tiến sĩ tại Hoa Kỳ. Nhìn lại hành trình đó, trải nghiệm này đã ảnh hưởng như thế nào đến cách thầy giảng dạy hiện nay?
Thời gian học tập ở bậc sau đại học tại Hoa Kỳ, với tư cách là một học giả của Quỹ Giáo dục Việt Nam (VEF), đã giúp tôi nhận ra giá trị của tư duy học thuật độc lập và tinh thần phản biện. Tôi hiểu rằng một giảng viên không chỉ là người “truyền đạt kiến thức trên bục giảng”, mà còn là người dẫn dắt quá trình học tập.
Ngày hôm nay, tôi luôn nỗ lực mang tinh thần đó vào lớp học của mình – xây dựng một môi trường đối thoại cởi mở và khuyến khích sinh viên đặt câu hỏi dựa trên bằng chứng, dù là khi tôi giảng dạy Hóa học đại cương hay Hóa lý.
Thầy đã mang những yếu tố nào từ trải nghiệm nghiên cứu vào trong lớp học của mình?
Nghiên cứu, về bản chất, là quá trình giải quyết vấn đề. Trong lớp học của mình, tôi không chỉ dừng lại ở việc trình bày các công thức hóa học, mà cố gắng đặt ra những “bí ẩn” để cùng sinh viên tìm lời giải.
Tôi cũng đưa vào bài giảng những trải nghiệm nghiên cứu của mình trong lĩnh vực chế tạo kích thước micro/nano và các thiết bị quang điện tử dựa trên vật liệu perovskite, nhằm giúp sinh viên thấy rằng những lý thuyết các em học hôm nay chính là nền tảng cho các công nghệ của tương lai.
Quan trọng hơn, tôi muốn sinh viên học cách tư duy như một nhà nghiên cứu – biết quan sát, đặt giả thuyết và kiểm chứng.
Nhiều sinh viên đã quen với phương pháp học thiên về nghe giảng. Vậy điều gì thường khiến các em bất ngờ nhất khi trải nghiệm các lớp học của thầy hoặc của giảng viên tại KUV?
Điều khiến sinh viên bất ngờ nhất thường là mức độ tham gia chủ động cao và tính ứng dụng thực tiễn trong các môn học. Tại KUV, chúng tôi triển khai chương trình đào tạo theo tiêu chuẩn của Keiser University tại Hoa Kỳ, đồng thời tuân thủ các yêu cầu kiểm định của Hiệp hội Các trường Cao đẳng và Đại học khu vực phía Nam Hoa Kỳ (SACSCOC), trong đó nhấn mạnh năng lực thực hành hơn là ghi nhớ máy móc.
Nhiều sinh viên ban đầu nghĩ rằng mình chỉ cần ngồi nghe và ghi chép, nhưng ngay từ những buổi học đầu tiên, các em đã được cuốn vào các hoạt động thảo luận, phân tích tình huống hoặc làm việc với dữ liệu thực tế.
Có khoảnh khắc hoặc một sinh viên nào trong quá trình giảng dạy khiến thầy nhớ mãi – và vì sao?
Tôi đã có cơ hội làm việc với rất nhiều sinh viên tài năng và giàu động lực. Nhưng điều khiến tôi ấn tượng nhất luôn là những khoảnh khắc chứng kiến các em đạt được bước tiến quan trọng trên hành trình học tập của mình.
Năm ngoái, tôi cùng đội ngũ cố vấn của KUV đã hỗ trợ một sinh viên vừa tốt nghiệp chương trình Associate of Science in Information Technology. Chúng tôi đồng hành cùng em trong quá trình chuẩn bị bài luận xin học bổng và hồ sơ xin visa. Sau đó, em đã nhận được suất học bổng trị giá 10.000 USD/năm để tiếp tục theo học ngành Khoa học Máy tính tại trường Portland State University (Hoa Kỳ).
Được góp phần hỗ trợ sinh viên đạt được mục tiêu và từng bước trở thành những công dân toàn cầu chính là động lực lớn nhất để tôi tiếp tục theo đuổi con đường học thuật.
Theo thầy, điều gì tạo nên sự khác biệt giữa một sinh viên đã sẵn sàng cho môi trường quốc tế và một sinh viên chưa thực sự sẵn sàng?
Theo tôi, sự khác biệt nằm ở ba yếu tố: năng lực ngôn ngữ, khả năng thích ứng và tư duy giải quyết vấn đề. Một sinh viên “sẵn sàng toàn cầu” là người có thể vận dụng những kiến thức học được trong lớp học tại Việt Nam để triển khai vào các dự án ở Mỹ hoặc châu Âu một cách linh hoạt và hiệu quả.
Theo thầy, điều gì tạo nên sự khác biệt của môi trường học thuật tại KUV đối với sinh viên hiện nay?
Theo tôi, KUV mang đến một “cầu nối” đặc biệt: cơ hội tiếp cận nền giáo dục nguyên bản Mỹ ngay tại Việt Nam. Các chương trình đào tạo được triển khai giảng dạy bằng tiếng Anh hoàn toàn theo hệ thống học thuật của Keiser University và nhận kiểm định của Hiệp hội Các trường Cao đẳng và Đại học khu vực phía Nam Hoa Kỳ (SACSCOC).
Sinh viên theo học tại KUV nhận bằng cấp do Keiser University tại Florida cấp, qua đó có lợi thế khi tiếp cận các cơ hội học tập và nghề nghiệp trong môi trường quốc tế. Đồng thời, chúng tôi kết hợp tính chặt chẽ trong đào tạo theo chuẩn Mỹ với sự thấu hiểu bối cảnh nghề nghiệp tại Việt Nam, giúp sinh viên vừa có nền tảng toàn cầu, vừa phù hợp với thực tiễn địa phương.
Thầy từng là học giả của Quỹ Giáo dục Việt Nam (VEF) và hiện đang tiếp tục hỗ trợ sinh viên thông qua chương trình VEF 2.0. Thầy có thể chia sẻ về hành trình này và cảm nhận của mình khi chuyển sang vai trò người dẫn dắt thế hệ tiếp theo?
Việc trở thành một học giả của VEF là một cánh cửa mang tính bước ngoặt trong cuộc đời tôi, mở ra từ năm 2004. Trong suốt 14 năm hoạt động (2003–2016), VEF đã hỗ trợ gần 600 công dân Việt Nam theo học sau đại học, chủ yếu ở bậc Tiến sĩ, và gần 60 nhà nghiên cứu tham gia các chương trình sau tiến sĩ tại những trường đại học hàng đầu ở Hoa Kỳ.
Hiện nay, khi tham gia với vai trò phỏng vấn viên của VEF 2.0, tôi cảm nhận rõ ràng trách nhiệm của mình trong việc tiếp tục “giữ cánh cửa ấy luôn rộng mở” cho các thế hệ sau. Được đồng hành và cố vấn cho các nhà nghiên cứu trẻ – hỗ trợ họ trong quá trình ứng tuyển vào các chương trình sau đại học hàng đầu tại Mỹ – là một trải nghiệm vô cùng ý nghĩa.
Điều đó không chỉ dừng lại ở việc giúp từng cá nhân đạt được mục tiêu, mà còn góp phần xây dựng một chu trình phát triển bền vững cho khoa học và công nghệ Việt Nam.
Khi sinh viên KUV tốt nghiệp, thầy mong họ trở thành những người như thế nào?
Tôi mong các em tốt nghiệp với hình ảnh của những “Navigator” – tự tin, có đạo đức và luôn giữ được sự tò mò trong học tập và khám phá.
Tôi muốn các em trở thành những người không chỉ làm theo hướng dẫn, mà khi đối diện với một vấn đề, có thể tự tin nói rằng: “Tôi có đủ công cụ để tìm ra một cách làm tốt hơn.”
Trên hết, tôi hy vọng các em sẽ trở thành những người học tập suốt đời, biết sử dụng kiến thức và kỹ năng của mình để tạo ra những tác động tích cực cho xã hội.
Xin cảm ơn thầy vì những chia sẻ sâu sắc trên!
PGS. TS. Trương Thanh Tú,
Đại học Illinois tại Urbana-Champaign (Hoa Kỳ)
Nghiên cứu Sau tiến sĩ tại Viện nghiên cứu Quốc gia Argonne, Illinois, Hoa Kỳ
Giám đốc Viện Đào tạo quốc tế KUV kiêm Trưởng Khoa Sau đại học, ĐH Phú Xuân – Huế
Giám đốc học thuật, Giảng viên cao cấp, ĐH Keiser University, Vietnam
Học giả Quỹ Giáo dục Việt Nam (VEF), Phỏng vấn viên chương trình VEF 2.0
Nguyên Trưởng phòng Hợp tác và Phát triển, Phó Trưởng phòng Đào tạo – Trường ĐH Khoa học tự nhiên – ĐHQGHN.
